A. A. Divay daha önce bozkırda bulduğu ALPAMIŞ ı 1901 yılında basım yolu ile dünyaya bağışlamış idi. Aşağıda ayrıntıları verilen kitapta [ A L P A M Y S H Central Asian Identity under Russian Rule (1989) ] bu Divay yayınının tıpkıbasımı ve ilk Ingilizce çevirisi yayınlanmıştır. Bu kitaba 1989 yılında yüksek üretim gideri nedeni ile alınamayan Latin harfli ALPAMIŞ, şimdi okuyuculara sunulmaktadır
Konu ve destan üzerine değişik yorumlar ve kaynakları, basılmış kitap içinde yer alıyor.
A L P A M Y S H Central Asian Identity under Russian Rule (1989)
http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-1/
bulunumundan bilgisayar yolu ile de okunabilir.
H. B. PAKSOY
A L P A M Y S H Central Asian Identity under Russian Rule
Associatıon for the Advancement of Central Asian Research Monograph Series
Hartford, Connecticut
First AACAR Edition, 1989
http://aton.ttu.edu/Alpamis_destani_1901_Latin.asp
ALPAMIŞ
1. Burungu ötken zamanda, Cidalı Baysun deygan yerda,
2. ötken Alpamış Batırının tarifi hikayatı abyatıdır.
3. Burungu ötken zamanda, Cidalı Baysun elinde Baybörü, Baysarı
4. iki tenkalmen Bay idi. Dört tulgu may idi. Baylığın munı yok
5. bir ferzandnıng derdinan. (Baybörü:) Eşiktan tözgö karar günü yok, Baysarı Bay.
6. Bay birbiriga aytadı: Ey Baybörü, bol dünyadan bi ferzend öter bolduk.
7. Hakdan bolsa inayet, peygamberden şafaat, pirlardan bolsa keramet. Yalgız
8. zürriyet deyib hakdan tilek edelik. Bol söz bir birina makul geldi. Evliya
9. koymay tünadi , Hakdan tilek etti. Yığlab yürügenide, iki Bay vade
10. etdi. Alla Taala bizlarga ferzand verse, birimize oğul birimize kız verse,
11. san mening kızımgı alarmıdıng, arı al dedim dedi. Mening oğlum bolsa,
12. sening kızıng bolsa men sana kızımdı verür idim deyib akladı, vade
13. kıldı. Kızı bolmay turganında iki Bay kuda boldu.
14. Alla Taala rahim edib, tileğin kabul etdi. Şol vakitlar bolganında,
15. aradan köp gün ötdü. Ellerine kaytu talabın etdi. Selamet
16. ellerine geldi. Baybörü Baynıng alganına Can Talas Baybiçedir
17. idi. Baysarı Baydıng alganına Altun saç Baybiçe idi.
18. alganlarına yakınlık etdi. Göz yaşı kabul boldu. Boyna hamile bütdü.
19. Tokuz ay on bir gün köterdi. Kabir tapsa kan Bayda, boyurgansa
20. tün fayda. Kende ki tuman orlasa gözü yeride görmede. Eid günü
21. manıng boldu Baybörü Baydıng alganı bir oğul bir kız doğurdu. Baysarı
22. Baynıng algani bir kız toğurdu. Katta Bayram toy birdi. Toksannan be
23. soydurub, dört koldan ocak kazdırdı. Altin kabak attırdı. Dan
24. biröv caylab çaptırdı, pehlivan ceket tutturdu. Otuz gün oyun
25. kırk gün toyun etdi. Uyun içinde altun beşik salub, iki Bay
26. ferzandların alub geldi. Hoca mollanıng aldılarına alub gelib koydu.
27. Allahın yahşı bendesi sizlar ferzandlarımıng adın koyung, fatıha bering.
28. Köp Baylar inam birdi. Sarfaylar şol vakitlarında birov o bolsun,
29. bir o bol bolsun dedi. Baylarnıng gönlüne makul gelmedi.
30. Kıbla tarafina karasa, başında kulahınıng neyinde ceğde üstünde
31. melle hoca mollalar gördü. Özları bir yahşı bende, yedi kalender peyda
32. boldu. Hoca mollalar aytadı: Ey Baybörü Bay, göz yaşın kabul
33. bolgan iken, gaibden bahtlı kalender geldi. Şular ferzandleringing
34. adın koysun. Şular ne dese, hem bizlar amin deyib kul köter eli dedi.
35. Toy hanadan, toy ulusun birdi. Yedi kalenderler ortağa çağırıb,
36. alub gaibden gelgen bende, sizler şol ferzandlerning adın koyung dedi.
37. Kalendarlar yahşı dedi. Baybörü Baydıng yalgaz oğlunun adına
38. merd Alpamışs bolsun dedi. Kıznıng adına Karlıgaç (Kırlangıç) bolsun, Baysarı
39. Baynıng kızınıng adına Gülbarçın bolsun dedi. Gülbarçın Alpamışga
40. çift bolsun dedi. Alpamışnı yeti kalender aldıga alıb özünün
41. arkasına pençe urub, yalnız oğlum sen dedi. Yedi piring men dedi.
42. Tar yolda taykak kişide, başınyga iş tüşgan yerde, yedi kamil pirim
43. deyib yad etseng, Alla Taala yardım birsa, kollamak bizga şart diygan.
44. Gaib eren kırk çilten iken gözden gaib boldu. Katta Bayram toy
45. tarkab gitti. Aradan yedi yıl ötdü. Birgünü oturub iki Bay kengeş
46. etdi. Oğul der ki oğul birdi, kız der ki kız birdi, ikimiz kuda
47. bolduk. Karılık karşı gelganında, yiğitlik yelip ötganıda, elde katta
48. Bayram toylar bar. Karakasga at binseng, at kuyruğun sart tüysan,
49. kartayganda kök börü oğlakğa düsen kalay bolar iken düştü.
50. Bedevining saylab binib kök börü oğlakga tüsdü. Baysarı Bay
51. oglakkı aldi da kaçdı. Baybörü Bay izinan kovub yetdi. Oğlaknıng
52. sırağınan üstab cıbırdı. Baysarı Bay cibermedi. Yekevu şu yerde
53. zıtlaşıp, itişib birbirine kamçi salub, kuralaman icinde Baybörü
54. Bay uruğundan köp idi. Baysarı Bayın uruğu az idi.
55. Kökbörü oğlakna talaşıb şeytan iyesi boldu. Baysarı Bay
56. togan kudası Bayböridan köp körülük, köp zorluk gördü *
57. Kalsa çıksa can * diygan kudasıynan gönglü kaldı. Mening bi
58. ferzand ayganlığımı başıma geltürdü. Kim koyunluk sebebinan Baysarı
59. şaşıp merekeden uyuna kaytdı. Bağrının suyuga çerke berib yeti
60. gün yeti tün dalağa çıkmayı hafa bulub yatdı. Yatıb oyalanıb
gerisini okumak icin
http://aton.ttu.edu/Alpamis_destani_1901_Latin.asp
61. mening kıyamatlıg kudam idi, Baybörü mening korluğun, zorluğun
62. görüb yürgenca yana bir yurtlarıga başımnı alub keteyim. Er
63. yiğit kudasınıng korluğuna cıdamay bir yurtlarga gitayın. Baybörü Bayga
64. kızımdı birmayın. Bir salum tuzumdu hem birmayın. Bol yalgancı dünyada
65. Baybörü Baydının serem yüzün görmeyim deyib, altıaycılık kırk günçilik
http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-1/
A. A. Divay daha önce bozkırda bulduğu ALPAMIŞ ı 1901 yılında basım yolu ile dünyaya bağışlamış idi. Aşağıda ayrıntıları verilen kitapta [ A L P A M Y S H Central Asian Identity under Russian Rule (1989) ] bu Divay yayınının tıpkıbasımı ve ilk Ingilizce çevirisi yayınlanmıştır. Bu kitaba 1989 yılında yüksek üretim gideri nedeni ile alınamayan Latin harfli ALPAMIŞ, şimdi okuyuculara sunulmaktadır
Konu ve destan üzerine değişik yorumlar ve kaynakları, basılmış kitap içinde yer alıyor.
A L P A M Y S H Central Asian Identity under Russian Rule (1989)
http://vlib.iue.it/carrie/texts/carrie_books/paksoy-1/
bulunumundan bilgisayar yolu ile de okunabilir.
H. B. PAKSOY
A L P A M Y S H Central Asian Identity under Russian Rule
Associatıon for the Advancement of Central Asian Research Monograph Series
Hartford, Connecticut
First AACAR Edition, 1989
ALPAMIŞ
1. Burungu ötken zamanda, Cidalı Baysun deygan yerda,
2. ötken Alpamış Batırının tarifi hikayatı abyatıdır.
3. Burungu ötken zamanda, Cidalı Baysun elinde Baybörü, Baysarı
4. iki tenkalmen Bay idi. Dört tulgu may idi. Baylığın munı yok
5. bir ferzandnıng derdinan. (Baybörü:) Eşiktan tözgö karar günü yok, Baysarı Bay.
6. Bay birbiriga aytadı: Ey Baybörü, bol dünyadan bi ferzend öter bolduk.
7. Hakdan bolsa inayet, peygamberden şafaat, pirlardan bolsa keramet. Yalgız
8. zürriyet deyib hakdan tilek edelik. Bol söz bir birina makul geldi. Evliya
9. koymay tünadi , Hakdan tilek etti. Yığlab yürügenide, iki Bay vade
10. etdi. Alla Taala bizlarga ferzand verse, birimize oğul birimize kız verse,
11. san mening kızımgı alarmıdıng, arı al dedim dedi. Mening oğlum bolsa,
12. sening kızıng bolsa men sana kızımdı verür idim deyib akladı, vade
13. kıldı. Kızı bolmay turganında iki Bay kuda boldu.
14. Alla Taala rahim edib, tileğin kabul etdi. Şol vakitlar bolganında,
15. aradan köp gün ötdü. Ellerine kaytu talabın etdi. Selamet
16. ellerine geldi. Baybörü Baynıng alganına Can Talas Baybiçedir
17. idi. Baysarı Baydıng alganına Altun saç Baybiçe idi.
18. alganlarına yakınlık etdi. Göz yaşı kabul boldu. Boyna hamile bütdü.
19. Tokuz ay on bir gün köterdi. Kabir tapsa kan Bayda, boyurgansa
20. tün fayda. Kende ki tuman orlasa gözü yeride görmede. Eid günü
21. manıng boldu Baybörü Baydıng alganı bir oğul bir kız doğurdu. Baysarı
22. Baynıng algani bir kız toğurdu. Katta Bayram toy birdi. Toksannan be
23. soydurub, dört koldan ocak kazdırdı. Altin kabak attırdı. Dan
24. biröv caylab çaptırdı, pehlivan ceket tutturdu. Otuz gün oyun
25. kırk gün toyun etdi. Uyun içinde altun beşik salub, iki Bay
26. ferzandların alub geldi. Hoca mollanıng aldılarına alub gelib koydu.
27. Allahın yahşı bendesi sizlar ferzandlarımıng adın koyung, fatıha bering.
28. Köp Baylar inam birdi. Sarfaylar şol vakitlarında birov o bolsun,
29. bir o bol bolsun dedi. Baylarnıng gönlüne makul gelmedi.
30. Kıbla tarafina karasa, başında kulahınıng neyinde ceğde üstünde
31. melle hoca mollalar gördü. Özları bir yahşı bende, yedi kalender peyda
32. boldu. Hoca mollalar aytadı: Ey Baybörü Bay, göz yaşın kabul
33. bolgan iken, gaibden bahtlı kalender geldi. Şular ferzandleringing
34. adın koysun. Şular ne dese, hem bizlar amin deyib kul köter eli dedi.
35. Toy hanadan, toy ulusun birdi. Yedi kalenderler ortağa çağırıb,
36. alub gaibden gelgen bende, sizler şol ferzandlerning adın koyung dedi.
37. Kalendarlar yahşı dedi. Baybörü Baydıng yalgaz oğlunun adına
38. merd Alpamışs bolsun dedi. Kıznıng adına Karlıgaç (Kırlangıç) bolsun, Baysarı
39. Baynıng kızınıng adına Gülbarçın bolsun dedi. Gülbarçın Alpamışga
40. çift bolsun dedi. Alpamışnı yeti kalender aldıga alıb özünün
41. arkasına pençe urub, yalnız oğlum sen dedi. Yedi piring men dedi.
42. Tar yolda taykak kişide, başınyga iş tüşgan yerde, yedi kamil pirim
43. deyib yad etseng, Alla Taala yardım birsa, kollamak bizga şart diygan.
44. Gaib eren kırk çilten iken gözden gaib boldu. Katta Bayram toy
45. tarkab gitti. Aradan yedi yıl ötdü. Birgünü oturub iki Bay kengeş
46. etdi. Oğul der ki oğul birdi, kız der ki kız birdi, ikimiz kuda
47. bolduk. Karılık karşı gelganında, yiğitlik yelip ötganıda, elde katta
48. Bayram toylar bar. Karakasga at binseng, at kuyruğun sart tüysan,
49. kartayganda kök börü oğlakğa düsen kalay bolar iken düştü.
50. Bedevining saylab binib kök börü oğlakga tüsdü. Baysarı Bay
51. oglakkı aldi da kaçdı. Baybörü Bay izinan kovub yetdi. Oğlaknıng
52. sırağınan üstab cıbırdı. Baysarı Bay cibermedi. Yekevu şu yerde
53. zıtlaşıp, itişib birbirine kamçi salub, kuralaman icinde Baybörü
54. Bay uruğundan köp idi. Baysarı Bayın uruğu az idi.
55. Kökbörü oğlakna talaşıb şeytan iyesi boldu. Baysarı Bay
GERISINI OKUMAK ICIN
http://aton.ttu.edu/Alpamis_destani_1901_Latin.asp
56. togan kudası Bayböridan köp körülük, köp zorluk gördü *
57. Kalsa çıksa can * diygan kudasıynan gönglü kaldı. Mening bi
58. ferzand ayganlığımı başıma geltürdü. Kim koyunluk sebebinan Baysarı
59. şaşıp merekeden uyuna kaytdı. Bağrının suyuga çerke berib yeti
60. gün yeti tün dalağa çıkmayı hafa bulub yatdı. Yatıb oyalanıb
61. mening kıyamatlıg kudam idi, Baybörü mening korluğun, zorluğun
62. görüb yürgenca yana bir yurtlarıga başımnı alub keteyim. Er
63. yiğit kudasınıng korluğuna cıdamay bir yurtlarga gitayın. Baybörü Bayga
64. kızımdı birmayın. Bir salum tuzumdu hem birmayın. Bol yalgancı dünyada
| |